Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Rằm tháng Giêng: gốc tích và ý nghĩa
Tết Nguyên Tiêu – Tết Thượng nguyên là gì, tam nguyên (Thượng nguyên – Trung nguyên – Hạ nguyên) và gốc Đạo giáo – Phật giáo của các rằm lớn, vì sao gọi "Nguyên tiêu" (đêm rằm đầu tiên của năm), câu "Lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng" từ đâu ra, rằm Giêng qua các thời (theo ghi chép sử, khi chắc nguồn), rằm Giêng rơi vào ngày nào dương lịch từng năm, những việc nhiều nhà làm và những điều nhiều nhà kiêng — vì sao, cái nào đã bỏ; rằm Giêng cho người Việt ở nước ngoài.
10 bài viếtMâm cúng rằm tháng Giêng
Mâm rằm Giêng ở nhà (lecung nhường mảng này): mâm chay và mâm mặn, mâm cúng Phật – thần linh – gia tiên khác nhau ở đâu, bánh trôi – chè – xôi gấc và vì sao có mặt, mâm ngũ quả đầu năm, hoa, hương đèn; cúng giờ nào theo tập quán (không phán giờ tốt), cúng ngoài trời hay trong nhà, cúng gọn ở chung cư – nhà thuê – khi ở xa, mâm rằm Giêng ba miền, nhà có người ăn chay, đồ cúng xong làm gì để không lãng phí.
10 bài viếtRằm Giêng ở chùa: cầu an và tục dâng sao
Vì sao rằm Giêng chùa đông nhất năm; lễ cầu an đầu năm ở chùa là gì, khác lễ cầu siêu ra sao; tục dâng sao – giải hạn: gốc từ Đạo giáo và thuật số dân gian, vì sao gắn vào chùa Việt, quan điểm nhiều vị tăng và Giáo hội về việc này (nêu chung, dặn hỏi nhà chùa), quyền đứng ngoài; đi chùa rằm Giêng cùng người già và trẻ nhỏ, tránh giờ cao điểm, công đức đúng nơi, giữ yên tĩnh chốn thiền môn.
10 bài viếtNguyên tiêu của người Hoa và các nước Á Đông
Tết Nguyên Tiêu trong cộng đồng người Hoa ở Việt Nam: đêm rằm ở hội quán Chợ Lớn, phố cổ Hội An, lễ rước rằm Giêng ở chùa Bà Thiên Hậu Bình Dương (Thủ Dầu Một), múa lân – múa rồng, đèn lồng, đoán câu đố đèn, bánh trôi (thang viên); Nguyên tiêu ở Trung Hoa (hội đèn, câu đố đèn), Đài Loan, Hàn Quốc (Daeboreum: đậu – hạt, đốt lửa đồng), Nhật Bản (Koshōgatsu – tiểu chính nguyệt); điểm giống – khác với rằm Giêng của người Việt.
10 bài viếtNgày thơ Việt Nam và thơ Nguyên tiêu
Ngày thơ Việt Nam rằm tháng Giêng: ra đời từ 2003 ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám, vì sao chọn đêm Nguyên tiêu, các hoạt động thường có (sân thơ, thả thơ, đọc thơ), ngày thơ ở các tỉnh và ở trường học; thơ Nguyên tiêu, thơ rằm và thơ xuân trong văn học Việt (thơ chữ Hán, chữ Nôm, thơ hiện đại) đọc theo chủ đề trăng – xuân – đêm rằm; tổ chức một đêm thơ rằm Giêng ở câu lạc bộ, trường học, xóm.
10 bài viếtKhai bút, xin chữ và viết thơ xuân
Tục khai bút đầu năm của nhà nho xưa và cách học sinh, người viết giữ tục ngày nay; xin chữ – cho chữ: gốc tục, ông đồ ngày Tết, phố ông đồ – Văn Miếu, chọn chữ theo nghĩa (Phúc, Lộc, Nhẫn, Tâm, An…) và treo – giữ giấy dó cho bền; thư pháp chữ Hán và thư pháp chữ Việt khác nhau; tự viết một bài thơ xuân: thể lục bát, thất ngôn, thơ tự do, gieo vần – nhịp, tránh sáo, ví dụ tự soạn; khai bút cho trẻ nhỏ.
10 bài viếtĐèn lồng, hoa đăng và đêm rằm
Vì sao đêm Nguyên tiêu gắn với đèn; các loại đèn trong đêm hội: đèn lồng vải – giấy, đèn kéo quân, đèn ông sao, hoa đăng thả sông, đèn trời; tự làm đèn lồng, đèn kéo quân ở nhà với trẻ; câu đố đèn và cách tổ chức đoán đố đèn đêm rằm; phố đèn đêm rằm Hội An; thả hoa đăng sạch sông; an toàn lửa – đèn nến – đèn điện.
10 bài viếtLễ hội tháng Giêng ở Bắc Bộ
Mùa hội Bắc Bộ từ mùng Bốn tháng Giêng đến tháng Ba: Hội Lim, chùa Hương mùa hội, Yên Tử, Đền Trần (đêm khai ấn), Côn Sơn – Kiếp Bạc, hội Đống Đa, Phủ Dầy, hội làng ven đô… — mỗi bài một hội: gốc tích (theo thần tích/truyền thuyết), diễn trình phần lễ – phần hội, thời điểm (âm lịch), xem gì, đi sao cho văn minh (đường núi, đò, đám đông, giữ vệ sinh, không chen cướp lộc); lịch hội tháng Giêng theo tuần.
10 bài viếtHội xuân miền Trung và Nam Bộ
Mùa xuân ở miền Trung và Nam Bộ: Nguyên tiêu phố cổ Hội An, rằm Giêng xứ Huế (cầu an, chùa, phủ), lễ rước chùa Bà Thiên Hậu Bình Dương, hội xuân núi Bà Đen (Tây Ninh), lễ hội Tháp Bà Pô Nagar (tháng Ba âm lịch), cầu ngư đầu năm của các làng biển ở góc lịch hội, hội đình Nam Bộ đầu xuân; mỗi bài một hội: gốc tích, diễn trình, xem gì, đi sao cho an toàn – văn minh.
10 bài viếtTrò vui và tục thi trong hội xuân
Những trò vui, cuộc thi dân gian gắn với hội xuân: kéo co nghi lễ (di sản UNESCO 2015 – kéo co ngồi Trấn Vũ, kéo song Hương Canh…), đánh đu, vật làng đầu xuân, cờ người, ném còn, bịt mắt bắt dê, thi nấu cơm – thi thổi cơm, đua thuyền – bơi chải, hát đối trong hội; mỗi tục: làng nào giữ, gắn nghi lễ gì, vì sao có, luật lệ đại ý, ngày nay giữ thế nào cho an toàn; tổ chức trò vui dân gian đầu xuân cho xóm, trường học.
10 bài viết