Mùa lễ hội ở Bắc Bộ bắt đầu ngay sau mấy ngày Tết, dày nhất từ mùng 4 đến rằm tháng Giêng, rồi kéo dài với các hội dài ngày như chùa Hương, Yên Tử tới hết tháng Ba âm lịch. Năm 2027, mùng Một Tết là ngày 6/2/2027, nên tuần lễ hội dày nhất rơi vào khoảng từ 9/2 đến 20/2/2027 dương lịch.
Bài này sắp các hội theo tuần, để bạn nhìn một lần thấy cả mùa: ngày nào có hội gì, những hội nào trùng ngày, đi hội nào hợp với người già, trẻ nhỏ, đi hội nào cần sức khoẻ. Ngày ghi theo lệ âm lịch phổ biến; mỗi năm ban tổ chức có thể điều chỉnh lịch cụ thể, nên trước mỗi chuyến đi bạn nên xem thông báo chính thức. Chi tiết từng hội đã có bài riêng trên trang, ở đây chỉ dừng ở mức để lên kế hoạch.
Tuần thứ nhất: từ mùng 4 đến mùng 10 tháng Giêng
Đây là tuần mở mùa, nhiều hội khai cùng lúc. Ngày dương lịch ghi cho năm 2027.
| Ngày âm lịch | Dương lịch 2027 | Hội thường có | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Mùng 4 | 9/2/2027 | Hội làng Đồng Kỵ (Bắc Ninh), nhiều hội làng nhỏ bắt đầu | Đồng Kỵ xưa nổi tiếng rước pháo, nay rước pháo không đốt |
| Mùng 5 | 10/2/2027 | Hội gò Đống Đa (Hà Nội) | Hội lịch sử, kỷ niệm trận Ngọc Hồi – Đống Đa |
| Mùng 6 | 11/2/2027 | Khai hội chùa Hương, hội Cổ Loa, hội Gióng đền Sóc | Ba hội lớn cùng ngày, nên chọn một |
| Mùng 7 – mùng 8 | 12–13/2/2027 | Chợ Viềng (họp đêm mùng 7 rạng mùng 8), hội làng các nơi | Chợ Viềng là phiên chợ, không phải lễ hội đình chùa |
| Mùng 10 | 15/2/2027 | Khai hội Yên Tử (Quảng Ninh) | Cần sức khoẻ leo núi, hoặc đi cáp treo |
Nhiều chùa lớn ở Bắc Bộ cũng tổ chức khai hội trong tuần đầu tháng Giêng, ngày cụ thể theo từng nơi. Nếu bạn chỉ có kỳ nghỉ Tết ngắn, tuần này là cơ hội đi được nhiều hội nhất, nhưng cũng là lúc đường sá đông nhất.
Một gợi ý đơn giản: mỗi ngày chỉ chọn một hội. Đi hai hội trong một ngày ở hai hướng khác nhau của Hà Nội thường khiến cả nhà mệt mà không xem trọn được hội nào.
Tuần thứ hai: từ ngày 11 đến rằm tháng Giêng
Tuần này dồn về hai mốc: Hội Lim ngày 13 và rằm tháng Giêng ngày 15, cùng đêm khai ấn đền Trần ở giữa.
| Ngày âm lịch | Dương lịch 2027 | Hội thường có | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Ngày 13 | 18/2/2027 | Hội Lim (Bắc Ninh) | Chính hội quan họ, chiều rất đông |
| Đêm 14 | 19/2/2027 | Lễ khai ấn đền Trần (Nam Định cũ, nay thuộc Ninh Bình) | Đêm rất đông, có thể đi những ngày sau để nhận ấn |
| Khoảng giữa tháng | quanh 20/2/2027 | Lễ hội mùa xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc (Chí Linh, Hải Phòng) | Ngày khai mạc theo thông báo năm đó |
| Rằm tháng Giêng | 20/2/2027 | Rằm ở các chùa, Ngày thơ Việt Nam, đêm rằm ở nhiều nơi | Chùa đông nhất năm; Ngày thơ thường ở Văn Miếu – Quốc Tử Giám |
Rằm tháng Giêng năm 2027 rơi vào thứ Bảy, nên các chùa và điểm hội quanh đô thị có thể đông hơn những năm rằm rơi giữa tuần. Người muốn đi lễ chùa yên tĩnh có thể chọn ngày 13 hoặc 14, hoặc sáng sớm ngày rằm.
Ba sự kiện của tuần này cách nhau khá xa về địa lý: Hội Lim ở phía bắc Hà Nội, đền Trần ở phía nam, Côn Sơn ở phía đông. Đừng xếp liền nhau trong hai ngày nếu đi cùng người già. Một cách chia hợp lý là chọn một trong ba, còn rằm tháng Giêng thì đi chùa gần nhà, nơi các cụ quen đường và có chỗ ngồi.
Nửa sau tháng Giêng và tháng Hai: các hội dài ngày tiếp diễn
Qua rằm tháng Giêng, số hội khai mới giảm hẳn, nhưng mùa hội chưa kết thúc. Chùa Hương và Yên Tử vẫn đón khách đều đặn tới hết tháng Ba âm lịch. Nhiều người khôn ngoan chọn chính quãng này để đi hai nơi đó, khi những ngày cao điểm đầu tháng Giêng đã qua, đường thông thoáng hơn, đò và cáp treo ít phải chờ.
Đây cũng là lúc các hội làng nhỏ ở ngoại thành Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Phú Thọ tiếp tục diễn ra theo lịch riêng của từng làng. Lịch các hội này hiếm khi xuất hiện trên báo chí, mà thường chỉ được làng thông báo bằng loa, bằng bảng dán ở đình. Nếu bạn có người quen ở làng, hỏi họ là cách tốt nhất để biết hội nào sắp mở.
Tháng Hai âm lịch thường thưa hội hơn, vì nhịp nông vụ bắt đầu trở lại. Một số đền, phủ vẫn có lễ riêng trong tháng này. Với người muốn đi lễ yên tĩnh, tháng Hai lại là thời điểm dễ chịu: thời tiết ấm dần, hoa gạo bắt đầu nở ở nhiều làng quê, đường đi vắng. Những gia đình bận rộn suốt tháng Giêng có thể dời chuyến đi lễ đầu năm sang tháng Hai mà không thấy thiếu gì, vì với nhiều nơi thờ tự, đi lúc nào trong mùa xuân cũng là đi lễ đầu năm.
Tháng Ba: mùa hội khép lại
Tháng Ba âm lịch có một nhóm hội lớn, khép lại mùa hội xuân của Bắc Bộ. Dưới đây là những hội thường được nhắc.
- Lễ hội Phủ Dầy (vùng Vụ Bản, nay thuộc Ninh Bình): đầu tháng Ba, ngày chính mùng 3, gắn với tục thờ Mẫu Liễu Hạnh.
- Hội chùa Thầy (Quốc Oai, Hà Nội): mùng 5 đến mùng 7 tháng Ba, có múa rối nước ở thủy đình.
- Giỗ Tổ Hùng Vương (Phú Thọ): mùng 10 tháng Ba, lễ lớn mang tầm quốc gia; có nhiều bài riêng ở các trang chuyên về lễ hội.
- Chùa Hương, Yên Tử: mùa hội kéo dài đến hết tháng Ba, những tuần cuối thường thưa người.
- Hội làng các nơi: nhiều làng mở hội tháng Ba theo lịch riêng, gắn với thần làng.
Tháng Ba thời tiết đã ấm, có ngày nắng, nên chuyện mặc đồ và mang nước khác hẳn tháng Giêng. Với người ngại lạnh, ngại mưa phùn, các hội tháng Ba có khi dễ đi hơn.
Lưu ý là ngày dương lịch của các hội tháng Ba năm 2027 bài này không ghi, vì cần đổi lịch cẩn thận theo từng tháng âm. Khi lên kế hoạch, bạn hãy tra lịch âm – dương năm đó, hoặc chờ thông báo chính thức của ban tổ chức từng hội, thường được công bố trước vài tuần.
Chọn hội hợp với gia đình bạn
Đi với người già. Ưu tiên hội gần, ít leo trèo, có chỗ ngồi nghỉ: hội Đống Đa, hội Cổ Loa, Côn Sơn phần chân núi, Kiếp Bạc. Chùa Hương và Yên Tử chỉ nên đi khi có cáp treo và chọn ngày thường.
Đi với trẻ nhỏ. Hội có nhiều thứ để nhìn và nghe: rước, rồng lân, rối nước, quan họ. Hội Đống Đa, hội chùa Thầy, Hội Lim buổi sáng là những lựa chọn dễ. Tránh đêm khai ấn và chiều chính hội ở các hội đông.
Đi một mình hoặc nhóm bạn trẻ. Có thể chọn những hội cần sức như leo Yên Tử bộ, đi chùa Hương trọn tuyến, hoặc đi Phủ Dầy xem rước và hát văn. Vẫn nên đi theo nhóm ít nhất hai người.
Muốn tìm hiểu văn hoá sâu. Chọn một hội và đi chậm thay vì chạy nhiều nơi: ngồi cả buổi ở lán quan họ Hội Lim, đi bộ quanh thành Cổ Loa, xem trọn một buổi rối nước chùa Thầy. Một hội đi kỹ thường để lại nhiều hơn năm hội ghé vội.
Muốn tránh đông. Đi ngày thường, tránh ngày khai hội và ngày chính hội. Chọn tuần thứ ba, thứ tư tháng Giêng cho chùa Hương, Yên Tử. Đi các hội tháng Ba thay cho tháng Giêng.
Lên kế hoạch cả mùa hội trong năm phút
Một cách đơn giản để cả nhà không phải bàn đi bàn lại mỗi sáng trong những ngày Tết.
- Ngồi lại từ trước Tết, mỗi người nói một hội mình muốn đi nhất và lý do.
- Đánh dấu trên lịch âm – dương những ngày có hội đó, chú ý các hội trùng ngày.
- Ghi chú sức khoẻ của từng người: ai đi được đường núi, ai chỉ đi được đường bằng.
- Chọn tối đa một hội mỗi ngày, xen giữa các ngày nghỉ ở nhà.
- Trước mỗi chuyến, xem thông báo chính thức của ban tổ chức năm đó về giờ, lối vào, chỗ gửi xe.
- Chuẩn bị một túi đi hội chung: áo mưa mỏng, giày bám, nước, đồ ăn nhẹ, túi đựng rác, thuốc thường dùng.
- Sau mỗi chuyến, ghi lại vài dòng: đi giờ nào hợp, chỗ gửi xe nào tiện. Năm sau dùng lại, đỡ mất công.
Kế hoạch tốt luôn có chỗ cho thay đổi. Mùa xuân Bắc Bộ hay có những ngày mưa rét đột ngột; nếu dự báo xấu, hãy đổi sang hội gần hoặc ở nhà, đừng cố đi chỉ vì đã lên lịch. Hội nào cũng còn những ngày khác trong mùa, và còn năm sau.
Đi hội nhiều nơi mà vẫn giữ được nếp
Mùa hội Bắc Bộ hấp dẫn vì nhiều, nhưng chính vì nhiều nên dễ biến thành cuộc chạy đua: hôm nay chùa Hương, mai Yên Tử, ngày kia Hội Lim, về nhà mệt rã rời mà không nhớ được hội nào ra hội nào. Người xưa đi hội ít hơn, nhưng mỗi lần đi là trọn vẹn: đi từ sáng, ở lại tới chiều, xem đủ phần lễ, phần hội.
Một nguyên tắc nhiều gia đình áp dụng: mỗi mùa xuân chỉ chọn hai, ba hội, đổi lần lượt theo năm. Năm nay đi chùa Hương và Hội Lim, năm sau Yên Tử và Côn Sơn, năm sau nữa Phủ Dầy và chùa Thầy. Vừa đỡ mệt, vừa có cơ hội đi chậm, nhìn kỹ, nghe kỹ.
Và dù đi hội nào, có mấy điều chung không đổi: tôn trọng người làm lễ, nhường đường cho đoàn rước, không chen lấn cướp lộc, mang rác của mình về, giữ an toàn cho người già và trẻ nhỏ. Lễ hội là của cộng đồng nơi đó; khách đến chung vui thì giữ cho hội sạch, yên, và còn nguyên để năm sau quay lại.
Câu hỏi thường gặp
Các hội lớn tháng Giêng năm 2027 rơi vào thứ mấy trong tuần?
Năm 2027, mùng 6 tháng Giêng (11/2) là thứ Năm, Hội Lim ngày 13 (18/2) là thứ Năm, rằm tháng Giêng (20/2) là thứ Bảy. Vì rằm rơi vào cuối tuần, các chùa và hội quanh rằm dễ đông hơn. Hãy đối chiếu lại với lịch của bạn trước khi lên kế hoạch.
Ngày mùng 6 tháng Giêng có nhiều hội cùng lúc, nên chọn hội nào?
Mùng 6 có khai hội chùa Hương, hội Cổ Loa và hội Gióng đền Sóc. Nếu đi với người già, trẻ nhỏ, hội Cổ Loa gần và nhẹ nhàng hơn. Nếu muốn đi chùa Hương, có thể chọn ngày khác trong mùa hội vì chùa Hương mở tới hết tháng Ba.
Lịch lễ hội trong bài có chính xác cho mọi năm không?
Ngày âm lịch trong bài là lệ phổ biến, khá ổn định qua các năm. Ngày dương lịch chỉ ghi cho năm 2027. Ban tổ chức từng hội có thể điều chỉnh lịch cụ thể, nên bạn luôn cần xem thông báo chính thức năm đó trước khi đi.
Đi hội tháng Giêng ở Bắc Bộ cần chuẩn bị gì chung?
Áo ấm nhiều lớp, áo mưa mỏng, giày đế bám, nước, đồ ăn nhẹ, túi đựng rác, ít tiền mặt chia nhiều chỗ, điện thoại sạc đầy. Với người già, thêm thuốc thường dùng và ghế gấp nhỏ nếu phải đứng chờ rước lâu.
Có nên đi hội vào đúng ngày khai hội không?
Ngày khai hội có nghi lễ đặc sắc nhưng rất đông, đường sá dễ tắc. Nếu mục đích là xem nghi thức khai hội, hãy đi đúng ngày và đến sớm. Nếu chỉ muốn đi lễ, ngắm cảnh, những ngày sau trong mùa hội thường dễ chịu hơn nhiều.
Ngoài các hội lớn, làm sao biết hội làng nhỏ diễn ra khi nào?
Hội làng nhỏ thường chỉ được thông báo ở địa phương: loa phát thanh, bảng tin ở đình, nhóm cư dân trên mạng xã hội. Hỏi người quen ở làng hoặc ghé đình làng trước Tết là cách chắc nhất để biết lịch.